رابطه‌ها همیشه آن‌قدر که به نظر می‌رسند، ساده نیستند. ما با دیگری زندگی می‌کنیم، حرف می‌زنیم، دوستش داریم، از او می‌رنجیم، به او اعتماد می‌کنیم و گاهی از او ناامید می‌شویم؛ اما در پسِ این تجربه‌های روزمره، فرایندی دیگر نیز در جریان است: ذهن ما پیوسته در حال ارزیابی رابطه است.
این ارزیابی معمولاً آگاهانه و حساب‌شده نیست. کسی صبح از خواب بیدار نمی‌شود که بگوید امروز می‌خواهم میزان محبت همسرم را محاسبه کنم. با این حال، توجه‌ها، بی‌توجهی‌ها، وفاداری‌ها، خلف وعده‌ها، حمایت‌ها، تحقیرها، دلجویی‌ها و زخم‌های بی‌پاسخ، به‌تدریج در حافظه عاطفی ما جای می‌گیرند.
گویی هر رابطه یک دفتر کلِ نادیدنی دارد؛ دفتری که در آن، چیزهایی به حساب ما واریز می‌شوند و چیزهایی از آن برداشت می‌شوند.
اما این دفتر، دفتر حسابداری معمولی نیست. ارزش یک رفتار همیشه با تعداد آن تعیین نمی‌شود. گاهی یک جمله‌ی ساده در لحظه‌ای دشوار، از ده‌ها رفتار روزمره ارزشمندتر است. یک «من کنارت هستم» در شبی که همه‌چیز فرو ریخته، ممکن است در حافظه عاطفی انسان سال‌ها باقی بماند.
از سوی دیگر، بعضی زخم‌ها نیز چنین‌اند. یک تحقیر، یک خیانت یا یک دروغ، لزوماً فقط یک اتفاق نیست؛ گاهی معنایی فراتر از خودِ رفتار پیدا می‌کند و تصویری را که فرد از رابطه داشته، تغییر می‌دهد.
به همین دلیل، نمی‌توان رابطه را با جمع ساده‌ی رفتارهای خوب و بد توضیح داد.
با این حال، انکار وجود این تراز عاطفی نیز دشوار است.
آدم‌ها ممکن است بارها بگویند «مهم نیست»، اما ذهن و عاطفه همیشه با زبانِ گفتاری ما هماهنگ نیستند. چیزی که گفته نشده، ممکن است در جایی دیگر خود را نشان دهد؛ در فاصله گرفتن، سرد شدن، کاهش صمیمیت، حساس شدن به رفتارهای کوچک یا حتی در دعواهایی که ظاهراً بر سر موضوعی بی‌اهمیت شکل گرفته‌اند.
گاهی دعوای امروز، درباره امروز نیست.
ممکن است امروز فقط یک دیر آمدن اتفاق افتاده باشد، اما رنجی که فعال شده، متعلق به ده‌ها بارِ پیش از آن باشد.
از همین‌جا مفهوم «حسابداری عاطفی» اهمیت پیدا می‌کند.
اما یک سوءتفاهم مهم وجود دارد: حسابداری عاطفی الزاماً به معنای رابطه‌ای ناسالم نیست. هر انسانی نیاز دارد احساس کند دیده می‌شود، ارزش دارد و رابطه برای او نیز چیزی به همراه دارد. مسئله زمانی آغاز می‌شود که رابطه به دفتر بدهکار و بستانکار تبدیل شود؛ جایی که هر محبت، طلبی برای آینده باشد و هر خطا، سندی برای محکومیت.
در چنین رابطه‌ای ممکن است کسی بگوید:
«من برای تو این کار را کردم، پس تو هم باید…»
یا:
«بعد از تمام کارهایی که برایت کردم، چطور توانستی…؟»
در اینجا محبت دیگر صرفاً محبت نیست؛ تبدیل به سرمایه‌ای شده که قرار است در آینده بازپرداخت شود.
این همان جایی است که رابطه می‌تواند از «با هم بودن» به «تسویه‌حساب کردن» نزدیک شود.
رابطه سالم البته بدون تعادل نیست. انسان نمی‌تواند برای همیشه فقط بدهکار عاطفی باشد. نمی‌توان انتظار داشت یک نفر دائماً ببخشد، درک کند، حمایت کند و دیگری صرفاً دریافت‌کننده باشد.
اما تعادل با حسابداری دقیق تفاوت دارد.
در رابطه بالغ، محبت لزوماً وام نیست و بخشش الزاماً طلب ایجاد نمی‌کند.
شاید بتوان گفت رابطه سالم نه جایی است که هیچ بدهی عاطفی در آن وجود نداشته باشد، بلکه جایی است که آدم‌ها بتوانند درباره این بدهی‌ها حرف بزنند، آنها را ببینند و پیش از آنکه به ورشکستگی برسند، برایشان کاری کنند.
زیرا ورشکستگی عاطفی معمولاً از یک اتفاق آغاز نمی‌شود.
گاهی مدت‌هاست که چیزی در سکوت، در دفتر نادیدنی ذهن، در حال ثبت شدن است.
و روزی می‌رسد که فرد دیگر نمی‌گوید «این اتفاق بد بود»؛
می‌گوید:
«دیگر نمی‌توانم.»
