نقد و روانشناسی کتاب

کوکائین

رمان «کوکائین» اثر نویسنده ایتالیایی پیتی گریلی، یکی از آثار شاخص و جنجالی دهه ۱۹۲۰ است؛
رمانی که بی‌پروا و بی‌رحمانه، چهره‌ی تیره و فریبنده‌ی دوران خود را برملا می‌کند. گریلی در این اثر، با نثری تند و نیش‌دار، سقوط نسلی را روایت می‌کند که میان ولع لذت، بی‌هدفی و اضطرابِ مدرن گرفتار شده است.

قهرمان داستان، تیتو آرنودی، دانشجوی سابق پزشکی است که از علم گریزان شده و در پاریس، پایتخت روشنفکری و انحطاط، روزنامه‌نگار می‌شود. او مردی است با ذهنی تیز و روحی تباه، که از رسوایی دیگران نردبان شهرت می‌سازد و با هر جمله، حقیقت را به بازی می‌گیرد. در زندگی شخصی‌اش نیز میان سه زن سرگردان است — دلبری ارمنی، رقاصه‌ای ایتالیایی و معشوقه‌ای بی‌نام، که همگی در نهایت به «کوکائین» می‌رسند؛ ماده‌ای که بدل به استعاره‌ای از میل بی‌پایان، تهی‌بودن و خودویرانگری می‌شود.

«کوکائین» صرفاً داستان یک مرد نیست، بلکه آینه‌ای است از جامعه‌ای بیمار که در آن لذت و جنون، عقل و اخلاق را به محاصره گرفته‌اند. گریلی با زبانی آمیخته از طنز سیاه، فلسفه‌ی پوچی و نثر شاعرانه، از شهری می‌گوید که در آن همه‌چیز مجاز است، جز معنا. شاید به همین دلیل بود که این اثر در زمان انتشارش، خشم کلیسا را برانگیخت و در فهرست کتاب‌های ممنوعه قرار گرفت.

ترجمه‌ی فارسی این اثر به قلم رضا سیدحسینی، از نمونه‌های درخشان ترجمه ادبی در ایران است؛ ترجمه‌ای که توانسته است لحن تیز و شورمندِ متن اصلی را در زبان فارسی زنده کند. «کوکائین» خواندنی است برای آنان که می‌خواهند از ورای کلمات، صدای سقوطِ یک عصر را بشنوند.